Kogeneracja w firmie: premia za prąd z silnika gazowego do 1 MW i warunki, które trzeba spełnić

Który system wsparcia dotyczy zakładu: liczy się próg 1 MW

Ustawa dzieli kogenerację według mocy elektrycznej zainstalowanej. Dla zakładu przemysłowego, który zużywa ciepło i prąd na miejscu, praktyczny jest tylko pierwszy wiersz tabeli. W pozostałych wsparcie obejmuje energię sprzedaną do sieci, a z aukcji korzystają głównie przedsiębiorstwa ciepłownicze.

• Co z tego wynika. Silnik 0,8 MW zasilający własną halę dostaje wsparcie za każdą megawatogodzinę, którą sam zużyje. Silnik 1,2 MW oddający prąd do sieci i zużywający ciepło w zakładzie wsparcia za energię zużytą na miejscu nie dostanie.
• Granica 1 MW jest ostra. Mała jednostka to moc poniżej 1 MW, a system premii gwarantowanej dla małych jednostek obejmuje jednostki w źródle o łącznej mocy poniżej 1 MW. Podział 1,1 MW na dwa agregaty w jednym źródle więc nie pomoże. Kolejne źródło w tej samej lokalizacji ma osobne warunki (niżej).
• Skala rynku. W 2025 r. premię gwarantowaną pobierało 187 jednostek, z czego 184 to silniki spalinowe. Wśród nich było 98 nowych małych jednostek o łącznej mocy 85,45 MW, czyli średnio ok. 0,87 MW każda.

Ile wynosi premia w 2026 i 2027 roku?

Stawki dla małych jednostek ustala co roku rozporządzenie ministra energii. Na 2027 r. jest już opublikowane (Dz.U. 2026 poz. 1426). Dla porównania: w aukcjach dla jednostek 1–50 MW maksymalna premia w ofercie dla nowej jednostki gazowej to wartość referencyjna, a nie stawka gwarantowana.

• Nowa kontra istniejąca. Nowa mała jednostka dostaje na 2027 r. ok. 4,9 razy więcej niż istniejąca (145,73 wobec 29,89 zł/MWh). Stara kogeneracja jest wspierana, ale symbolicznie.
• Co to znaczy „nowa”. Urządzenia muszą być wyprodukowane w ciągu 60 miesięcy przed pierwszym wytworzeniem energii, a pierwsze wytworzenie nie może nastąpić przed 1.01.2019. Używany agregat sprzed kilku lat może więc nie spełnić warunku.
• Limit na rok. Premię w danym roku może dostać najwyżej 50 MW nowych i znacznie zmodernizowanych małych jednostek, tyle samo w 2026 r. i w 2027 r. Przy średnio 0,87 MW na jednostkę to miejsce dla ok. 57 takich jednostek rocznie.

Jakie warunki trzeba spełnić, żeby dostać premię?

Warunki wynikają z ustawy o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji. Najpierw ten, który łatwo przeoczyć: wniosek o dopuszczenie do premii składasz do URE w ciągu 60 dni od uzyskania koncesji.

• Wysokosprawna kogeneracja bez węgla. Jednostka opalana paliwami węglowymi nie spełnia definicji. Silnik na gaz ziemny mieści się w niej.
• Emisja do 450 kg CO2/MWh. To limit jednostkowego wskaźnika emisji wytwarzanej energii, wspólny dla wszystkich systemów wsparcia.
• Termin 60 dni. Liczy się od uzyskania albo zmiany koncesji. Wniosek o premię zaplanuj razem z wnioskiem o koncesję, zanim agregat ruszy.
• Kolejne źródło w tej samej lokalizacji. Może dostać premię jak nowe, jeśli powstało po 3 latach od ostatniego dopuszczenia, nie ma połączeń między jednostkami, a budowa wynika ze wzrostu zapotrzebowania.
• Ujemne ceny. Premii nie ma za godziny, w których ceny sesyjne na giełdzie były ujemne co najmniej 6 kolejnych godzin.
• Praca bez koncesji. Za energię z okresu tymczasowej pracy bez koncesji (do 12 miesięcy od pierwszego wprowadzenia energii do sieci, z przedłużeniem o maksymalnie 6 miesięcy) premii nie ma.
• Dotacja pomniejsza premię. Pomoc inwestycyjna udzielona w ciągu 10 lat przed wnioskiem zmniejsza premię gwarantowaną nowej lub zmodernizowanej małej jednostki. Dotacja na agregat i premia za prąd z niego „gryzą się”, więc nie licz ich prosto jedna do drugiej.

Ile premii dostanie silnik gazowy 0,8 MW?

Rachunek jest prosty, bo premia to stawka razy megawatogodziny. Trudniejsze jest ustalenie, ile tych megawatogodzin uzna się za wysokosprawną kogenerację.

Koncesja, akcyza i dofinansowanie: co jest pewne, a co trzeba sprawdzić

Kilka rzeczy jest rozstrzygniętych. Zwolnienie z koncesji dla źródeł do 50 MW nie obejmuje jednostek kogeneracji, więc wytwarzanie prądu w kogeneracji jako działalność gospodarcza wymaga koncesji niezależnie od mocy. Od 21.07.2026 koncesji nie potrzeba jednak na ciepło dostarczane w całości do jednego odbiorcy lub grupy na potrzeby przemysłowych procesów technologicznych. To ważne, jeśli ciepło ze skojarzenia idzie wprost do procesu.

Nie ma rozstrzygnięcia w jednej sprawie: czy jednostka produkująca prąd wyłącznie na własne potrzeby, bez sprzedaży, musi mieć koncesję. Przepisy tego wprost nie mówią. Zapytaj URE przed złożeniem wniosku, bo od koncesji zależy termin na premię.

• Akcyza. Gaz do łącznego wytwarzania ciepła i prądu jest zwolniony z akcyzy, ale pod warunkiem zapisu w umowie z dostawcą. Zwolnione jest też zużycie prądu w samym procesie kogeneracji.
• Opłata kogeneracyjna na fakturze. W 2026 r. wynosi 3,00 zł/MWh. Rozporządzenia na 2027 r. jeszcze nie ma, ustawowy termin to 30.11.2026. Gdzie szukać opłaty na rachunku, pokazuje tekst jak czytać rachunek za prąd.
• Dofinansowanie. Program NFOŚiGW „Kogeneracja dla Energetyki i Przemysłu” nie ma w harmonogramie naboru (stan na 09.11.2026), a dla gazu ziemnego zobowiązania były podejmowane tylko do 31.12.2025. Otwarty jest nabór wyłącznie na kogenerację z biogazu, do 30.11.2026. Silnik gazowy nie ma więc dziś dotacji z tego programu. Przegląd innych programów znajdziesz w tekście dotacje dla firm produkcyjnych.

Od czego zacząć

Zacznij od danych, które masz w zakładzie, zanim wezwiesz dostawcę agregatu.

1. Zbierz roczne zużycie prądu i ciepła w godzinach. Kogeneracja ma sens tam, gdzie ciepło jest potrzebne przez większość godzin pracy silnika. Odniesienie do ogrzewania hali znajdziesz w tekście ogrzewanie hali.
2. Sprawdź moc umowną i szczyty poboru. Dobór mocy agregatu poniżej 1 MW opiera się na profilu, nie na maksimum. Zobacz moc umowna.
3. Zapytaj URE o koncesję dla swojego przypadku, w szczególności o pracę wyłącznie na własne potrzeby i o termin 60 dni na wniosek o premię.
4. Sprawdź, czy agregat spełnia definicję nowej małej jednostki (wyprodukowany w ciągu 60 miesięcy przed pierwszym wytworzeniem, nie wcześniej niż od 1.01.2019) i czy zmieści się w limicie 50 MW na rok.
5. Zapytaj doradcę podatkowego o zapis w umowie z dostawcą gazu uprawniający do zwolnienia z akcyzy oraz o skutki wcześniejszej dotacji dla wysokości premii.
6. Poproś wykonawcę o ofertę z kosztem gazu, serwisu i wartością odzyskanego ciepła. Dopiero z tymi liczbami rachunek premii (4 800 MWh razy stawka) da pełny obraz zwrotu.