Ulgi dla firm energochłonnych: rekompensaty, ulga w opłacie OZE i kogeneracyjnej, zwrot akcyzy

Którą z trzech ulg możesz mieć? Zestawienie warunków i terminów

Ulgi nie wynikają z jednej listy ani z jednej ustawy. Pierwsza opiera się na ustawie o systemie rekompensat, druga na ustawie o OZE i ustawie o kogeneracji, trzecia na ustawie o podatku akcyzowym. Kod PKD z jednej listy nie daje prawa do pozostałych, dlatego sprawdź każdą osobno.

• Opłata mocowa. W ustawie o rynku mocy nie ma ulgi dla energochłonnych. Obniżka jest tylko za płaski profil poboru, opisany w tekście o opłacie mocowej.
• Próg 100 GWh. Nie decyduje o prawie do ulgi. Mówi tylko, kto sam wykonuje obowiązek umorzeniowy: odbiorca przemysłowy o zużyciu co najmniej 100 GWh robi to sam, pozostali przez sprzedawcę.

Rekompensaty kosztów pośrednich EU ETS: kto je dostaje i ile to jest?

Rekompensata zwraca część kosztu uprawnień do emisji CO2, który dostawcy prądu wliczają w jego cenę. Należy się tylko firmom z 14 sektorów i podsektorów z załącznika do ustawy. Przykłady to stal (PKD 24.10), aluminium (24.42), miedź (24.44), papier i tektura (17.12), masa włóknista (17.11), rafinacja ropy (19.20), odlewnictwo żeliwa (24.51), pozostałe chemikalia nieorganiczne (20.13) i wodór (20.11.11.50). Pełną listę znajdziesz w załączniku nr 1 do ustawy.

Poza sektorem potrzebujesz tytułu prawnego do instalacji, wdrożonego systemu EMAS, ISO 14001 albo ISO 50001 z certyfikatem niezależnej i akredytowanej jednostki (ISO 50001 opisujemy osobno), braku zaległości podatkowych i ZUS oraz tego, że firma nie jest w trudnej sytuacji. Firma będąca przedsiębiorstwem objętym obowiązkiem audytu ma jeszcze warunek: zrealizować przedsięwzięcia z audytu ze zwrotem do 3 lat, wykazać co najmniej 30% prądu ze źródeł bezemisyjnych albo wydać co najmniej 50% rekompensaty na redukcję emisji.

Skala jest duża. Za 2025 r. URE przyznał łącznie 2,17 mld zł przy limicie 3,57 mld zł, czyli ok. 61% puli. Najwięcej dostała stal (719 mln zł), papier i tektura (401 mln zł) oraz rafinacja (240 mln zł). Wniosek za 2026 r. złożysz do 31.03.2027, decyzje URE zapadną do 31.10.2027.

• Wzór. Rekompensata to 0,75 × 0,81 t CO2/MWh × terminowa cena uprawnień × wskaźnik efektywności zużycia energii dla produktu × wielkość produkcji. Za 2025 r. cena uprawnień wynosiła 296,46 zł/t.
• Pomniejszenie. Od wyliczonej kwoty odejmuje się równowartość rekompensaty za zużycie 1 GWh.

Ulga odbiorcy przemysłowego: PKD, współczynnik 3% i przykład zakładu 30 GWh

Ta ulga dotyczy zakładów z określonych branż, w których prąd jest dużym kosztem. Odbiorca przemysłowy płaci opłatę OZE i opłatę kogeneracyjną tylko od części energii, a obowiązek umorzeniowy liczy się od tej samej części. Podstawą jest 15% energii, gdy przeważająca działalność jest na liście lit. a (ok. 90 kodów PKD, m.in. 1610, 1711–1712, 2011–2017, 2221–2229, 2311–2399, 2410–2451, 2550, 2561, 2593), albo 25%, gdy jest na liście lit. b (m.in. 1011, 1012, 1051, 1061, 1072, 1073, 1082, 1089, 2051, 2332, 2452, 2591, 2932). Lista w ustawie opiera się na PKD 2007. Jeśli w KRS albo CEIDG masz kody PKD 2025, w oświadczeniu wskazujesz odpowiadający im kod PKD 2007.

Drugi warunek to współczynnik intensywności zużycia energii elektrycznej: koszt prądu zużytego na własne potrzeby podzielony przez wartość dodaną brutto, średnia z trzech ostatnich lat. Musi wynieść co najmniej 3% (albo być nie większy od zera). Do tego firma nie może być w trudnej sytuacji.

• Skala. Na 2026 r. wykaz URE obejmuje 459 odbiorców przemysłowych: 364 z podstawą 15% i 95 z podstawą 25%. Za 2024 r. ulga w obowiązku umorzeniowym wyniosła blisko 164 mln zł (407 przypadków), a w opłacie kogeneracyjnej ponad 89,7 mln zł (406 przypadków).
• Opłata wyrównawcza. Jeśli łączny koszt świadectw, opłaty zastępczej, opłaty OZE i kogeneracyjnej wyjdzie poniżej 0,5 euro/MWh energii objętej ulgą, dopłacasz różnicę.
• Warunek po uzyskaniu ulgi. Odbiorca przemysłowy ma wykonać jeden z trzech wariantów: zrealizować przedsięwzięcia z audytu przedsiębiorstwa ze zwrotem do 3 lat, mieć co najmniej 30% prądu bezemisyjnego albo wydać co najmniej 50% wartości pomocy na inwestycje. Sprawozdanie składasz do URE do 31 stycznia drugiego roku po roku korzystania z ulgi, czyli dla ulgi z 2027 r. do 31.01.2029. Jeśli audyt nie wskazał przedsięwzięć ze zwrotem do 3 lat, obowiązek uznaje się za spełniony.

Co z ulgami na 2027 r.: termin 15.11.2026 i brak decyzji Komisji Europejskiej

Prezes URE przypomniał komunikatem z 4.11.2026, że Komisja Europejska nie wydała decyzji przedłużającej system ulg dla odbiorców przemysłowych poza 2026 r. Polska jest w trakcie notyfikacji, a skorzystanie z ulg w 2027 r. zależy od tej decyzji. Rachunek z przykładu jest więc rachunkiem warunkowym i na 10.11.2026 nie ma gwarancji, że ulga w tej wysokości obowiązuje w 2027 r.

Mimo to termin biegnie dalej. Dokumenty na 2027 r. trzeba złożyć w URE do 15.11.2026 (e-Doręczenia, poczta lub osobiście, dodatkowo edytowalne wersje mailem). Niezłożenie ich w terminie wyklucza z ulg w 2027 r., a złożenie nic nie kosztuje poza opinią biegłego rewidenta. Wykaz odbiorców przemysłowych URE ogłosi do 31.12.2026.

Zwrot akcyzy od prądu: kiedy się opłaca?

Zwrot z art. 31d ustawy o podatku akcyzowym należy się zakładowi, którego działalność jest na osobnej, długiej liście PKD (m.in. 10.39, 13.10, 17.12, 20.11–20.17, 22.21, 23.31, 24.10, 24.41–24.46). Warunki łączne: pełne księgi rachunkowe, brak zwolnienia z art. 30 ust. 7a dla tej samej energii oraz udział kosztów prądu w wartości produkcji sprzedanej w roku podatkowym powyżej 3%. Wniosek składasz do naczelnika urzędu skarbowego do 31 grudnia roku następnego, z dokumentami kosztów i opinią biegłego rewidenta, a zwrot następuje w 30 dni.

Kwota zwrotu to (K − 3%) ÷ K × (S − 0,5 × W) × E × 0,85, gdzie K to udział kosztów prądu w produkcji sprzedanej, S stawka akcyzy (5,00 zł/MWh), W kurs euro z pierwszego dnia roboczego października roku poprzedniego, a E zużycie w MWh. Zwrot nie może przekroczyć zapłaconej akcyzy.

Od czego zacząć

Zacznij od kodów PKD i terminu, który najbliżej mija.

1. Sprawdź w KRS lub CEIDG przeważającą działalność i porównaj kod z trzema listami: załącznikiem do ustawy o rekompensatach, listą lit. a i b z ustawy o OZE oraz listą z art. 31d ustawy o akcyzie. Jeśli masz PKD 2025, ustal odpowiadający kod PKD 2007.
2. Oblicz współczynnik intensywności: koszt prądu na własne potrzeby podzielony przez wartość dodaną brutto, średnia z trzech lat. Użyj wzoru i kalkulatora z komunikatu URE z 4.11.2026. Koszt prądu zbierzesz z faktur, patrz jak czytać rachunek za prąd.
3. Jeśli wychodzi co najmniej 3%, umów biegłego rewidenta i złóż oświadczenie w URE do 15.11.2026. Jeśli nie zdążysz, ulg na 2027 r. nie dostaniesz.
4. Sprawdź warunki systemowe: dla rekompensat EMAS, ISO 14001 albo ISO 50001 z certyfikatem akredytowanej jednostki, dla ulg odbiorcy przemysłowego jeden z trzech wariantów po audycie przedsiębiorstwa.
5. Wpisz do kalendarza daty: 31.03 wniosek o rekompensatę, 15.11 oświadczenie odbiorcy przemysłowego, 31.12 wniosek o zwrot akcyzy za rok wcześniejszy, 31.01 sprawozdanie z ulgi.
6. Wątpliwości, na przykład który kod PKD jest przeważający, zgłoś do URE lub biegłego rewidenta. Więcej o kosztach w zakładzie: jak obniżyć koszty w firmie produkcyjnej.