Fotowoltaika dla firm: net-billing, progi mocy i ile naprawdę daje autokonsumpcja

Dlaczego w firmie liczy się kWh zużyta, a nie oddana?

Energia, którą oddajesz do sieci, jest wyceniana po giełdowej cenie z godzin, w których oddajesz. Są to dokładnie te godziny, w których słońce świeci w całym kraju i prądu jest najwięcej. PSE publikuje rynkową cenę energii RCE dla okresów 15-minutowych. Średnie z 2026 roku pokazują skalę różnicy (średnie arytmetyczne, nie ważone wolumenem).

Porównaj to z ceną kWh, którą płacisz z sieci. W przykładach przyjmujemy 0,90 zł/kWh netto łącznie z dystrybucją – sprawdź swoją na fakturze, patrz cena 1 kWh dla firm. W lipcu energia oddana między 10:00 a 14:00 była warta 198,56 zł/MWh, czyli 0,20 zł/kWh. To ponad 4 razy mniej niż 0,90 zł.

• Południe jest tanie. Od lipca do września cena w środku dnia to mniej niż połowa średniej doby. Ujemną RCE przepis zastępuje zerem, więc kwadrans z ujemną ceną nie obciąża Cię, ale też nic nie wnosi.
• Miesięczna cena też jest niska. Dla prosumentów rozliczanych miesięcznie RCEm wyniosła w lipcu 262,88, w sierpniu 294,53, a we wrześniu 345,68 zł/MWh. Jedna i druga cena jest wyraźnie poniżej 900 zł/MWh, które płacisz z sieci.
• Jesień nie ratuje bilansu. W październiku środek dnia był wart 489,71 zł/MWh, ale instalacja o mocy 1 kWp daje wtedy ok. 75 kWh wobec ok. 132 kWh w lipcu (PVGIS, środek Polski, nachylenie 35°, na południe). Kwiecień–wrzesień to ok. 70% rocznej produkcji.

Jakie progi mocy ma fotowoltaika w firmie i jakie formalności za nimi idą?

Moc instalacji PV to suma mocy znamionowych modułów z ich tabliczek, nie moc falownika. Instalacja 49 kWp z falownikiem 40 kW ma więc 49 kW i mieści się w mikroinstalacji. Do tego dochodzi prawo budowlane, które ma własne progi.

• Prosument tylko do 50 kW. Firma jest prosumentem, gdy wytwarza energię z OZE wyłącznie na własne potrzeby w mikroinstalacji, a wytwarzanie nie jest jej przeważającą działalnością. Zwykły zakład produkcyjny ten warunek spełnia. Zakład z PV 80 kW nie jest prosumentem i nie ma net-billingu.
• Mikroinstalacja. Jeśli moc nie przekracza mocy z wydanych warunków przyłączenia, wystarczy zgłoszenie do operatora, który przyłącza instalację w 30 dni. Koszt zabezpieczeń i licznika ponosi operator. Przy większej mocy potrzebna jest umowa o przyłączenie.
• Powyżej 50 kW. Wytwarzanie w małej instalacji w ramach działalności gospodarczej wymaga wpisu do rejestru MIOZE, a wytwórca składa sprawozdania za każde półrocze. Wytwarzanie bez wpisu grozi karą do 1 000 zł. Czy wpis jest potrzebny, gdy całą energię zużywasz sam, ustawa wprost nie rozstrzyga – zapytaj URE przed uruchomieniem.
• Pożar i budynek. Powyżej 6,5 kW projekt uzgadnia rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a po montażu zawiadamiasz straż pożarną i dołączasz plan instalacji dla ekip ratowniczych. Z przepisu wynika, że powyżej 150 kW stosuje się zasadę ogólną, czyli pozwolenie na budowę.
• Operator może ograniczyć pracę. Mikroinstalację powyżej 10 kW operator może ograniczyć lub odłączyć, gdy zagraża bezpieczeństwu sieci. W godzinach największej produkcji warto więc mieć odbiorcę własnej energii na miejscu.

Jak działa net-billing dla firmy, czyli co dzieje się z nadwyżką?

Sprzedawca rozlicza wartość energii, którą oddałeś, wobec wartości energii, którą pobrałeś. Nie dostajesz kilowatogodzin z powrotem – dostajesz złotówki zapisane na koncie, czyli w depozycie prosumenckim. Pobraną energię rozliczasz po cenie ze swojej umowy.

• Cena oddanej energii. Jeśli pierwszy raz oddałeś energię do 30.06.2024, rozliczasz się wg RCEm, czyli miesięcznej średniej. Od 1.07.2024 obowiązuje RCE, czyli cena dla każdego okresu 15-minutowego. Z RCEm możesz przejść na RCE od następnego miesiąca, ale nie wrócisz.
• Depozyt i mnożnik. Wartość oddanej energii za miesiąc jest zwiększana o współczynnik 1,23 i trafia na konto w następnym miesiącu. Możesz ją wykorzystać przez 12 miesięcy. Najpierw schodzą środki najstarsze, a niewykorzystane i niezwrócone przepadają.
• Zwrot nadpłaty. Środki niewykorzystane przez 12 miesięcy sprzedawca zwraca, ale w limicie 20% wartości energii oddanej w danym miesiącu (RCEm) albo 30% (RCE). Przepis nie rozróżnia konsumenta i przedsiębiorcy. Od ok. 17.01.2027 sprzedawca ma też zwracać nadpłatę przy zmianie sprzedawcy, w tym samym limicie.
• Czas trwania. Uprawnienie do net-billingu trwa 15 lat od pierwszego oddania energii.
• Gdy nie jesteś prosumentem. Przedsiębiorca z mikroinstalacją, który nie korzysta z net-billingu, może liczyć na zakup nadwyżki przez sprzedawcę zobowiązanego po 100% średniej ceny sprzedaży z poprzedniego kwartału. Przy instalacji powyżej 50 kW takiego obowiązku nie ma.

Ile daje instalacja 50 kWp przy autokonsumpcji 70% i 80%?

Autokonsumpcja to część produkcji zużyta na miejscu. Taka energia nie przechodzi przez licznik jako pobór, więc nie płacisz od niej składników faktury zależnych od zużytych kWh. Z przepisów o opłacie mocowej wynika też, że nie wchodzi do jej podstawy: opisujemy to w tekście o opłacie mocowej.

• Sobota i niedziela. Zakład na jedną zmianę oddaje do sieci prawie całą produkcję z dni wolnych. Przy 70% autokonsumpcji to właśnie one tłumaczą większość nadwyżki.
• Dane 15-minutowe zamiast średniej. Dobór mocy zacznij od profilu poboru z godzin dziennych: ile kW pobiera zakład w typowy dzień pracy w południe. Jak zdobyć takie dane, opisuje tekst o monitoringu zużycia energii.
• Moc na poziomie poboru. Instalacja, której południowa produkcja przewyższa pobór, produkuje nadwyżkę po najniższej cenie dnia. Instalacja mniejsza zużyje prawie wszystko, ale zmniejszy rachunek mniej.
• Nadwyżka i magazyn. Co zostaje po dopasowaniu mocy, można przesunąć na wieczór w magazynie energii. Zasady opisuje tekst o magazynie energii dla firmy.
• Pieniądze na inwestycję. Programy dofinansowania znajdziesz w tekście o dofinansowaniu fotowoltaiki dla firm, a porównanie leasingu i kredytu w tekście leasing czy kredyt na fotowoltaikę.

Od czego zacząć

Zacznij od tego, co zużywasz w dzień, a dopiero potem wybieraj moc. Kolejność ma znaczenie, bo moc wyznacza próg formalności.

1. Zbierz dane 15-minutowe z licznika albo z monitoringu za pełny rok i zobacz pobór od 9:00 do 15:00 w dni pracy i w dni wolne.
2. Oszacuj moc, której produkcja w południe mieści się w poborze. Sprawdź, czy wychodzi poniżej 50 kWp: to mikroinstalacja z net-billingiem i najprostszymi formalnościami.
3. Z faktury odczytaj składniki zależne od zużytych kWh i przelicz przykład z tego tekstu na swoje liczby, najpierw przy autokonsumpcji 70%, potem 80%.
4. Zapytaj operatora o moc z warunków przyłączenia. Jeśli planujesz więcej, poproś o warunki przyłączenia albo przygotuj się na wpis do rejestru MIOZE.
5. Zamów projekt uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych (powyżej 6,5 kW) i sprawdź, czy dach wymaga naprawy przed montażem.
6. Zaplanuj finansowanie: dotacja, leasing lub kredyt wpływają na efektywny koszt tak samo mocno jak sama moc.